Džemati u BiH

Džemat Lizoperci – Pod zaštitom države u Lizopercima jedna od najstarijih džamija u BiH – Od temelja do krova od kamena

Jedna od najstarijih džamija u BiH
Jedna od najstarijih džamija u BiH

U Lizopercima,  uz obalu Jablaničkog jezera, između općina Prozor i Jablanica, nalazi se jedna od najstarijih džamija u BiH, koja je pod zaštitom države.Vjeruje se da je sagrađeno 1530. godine.Od temelja pa sve do krova džamija je izgrađena od kamena. Krov je pokreiven kamenim pločama.Čak šta više u ovom mjestu pronađen je i prirodni kamen, na kojem je uklesano ime Allah, koji se nalazi ispred ulazu u džamiju.

Hidžretska godina izgradnje džamije bila je ugravirana na vrhu alema munare. Prilikom rekonstrukcije džamije, 1961. godine, taj natpis je uklesan na ploču i postavljen iznad ulaznih vrata džamije. Preračunavanjem godina na gregorijanski kalendar, došlo se do podatka da je džamija izgrađena već spomenute 1530. godine, čime se svrstava u red najstarijih džamija u našoj zemlji. Prepis natpisa i preračunavanje izvršio je majstor koji se zvao Ćejvan.

Džamija je više puta rušena i obnavljana.

Jedna od temeljitih rekonstrukcija džamije desila se 1925. godine. Objekat je tom prilikom gotovo do temelja porušen i nanovo ozidan a umjesto oniže drvene munare uz džamiju je sa desne strane sagrađena munara od sedre visoka oko 15 metara. Džamija je prvobitno bila pokrivena kamenim pločama.
Desno od džamije je zgrada mekteba podignuta 1935. godine. U njoj je jedno vrijeme (oko 1952. godine) bila smještena područna osnovna škola. Mimo toga, objekat se koristio za mektepsku pouku i druge potrebe džemata.

Džamija u Lizopercima doživjela je teža oštećenja u Drugom svjetskom ratu nakon čega je temeljito obnovljena i osvježena a kamena varijanta krova zamjenjena je crijepom.

Džamija je 1993. godine granatirana sa obližnjeg Pisvira pri čemu je munara pogođena i porušena do ispod šerefe nakon čega je pala po krovu džamije i značajno je oštetila.

Kratak opis objekta

Džamija u Lizopercima je pravougaone osnove sa poluotvorenim sofama. U cjelini je bila natkrivena četverostrešnim krovom i pokrivena kamenom pločom. Uz jugozapadni zid nalazi se munara od sedre.
Džamija ima zatvoreni ulazni trijem i centralni prostor za molitvu. Objekt je u cjelini ozidan lomljenim kamenom a debljina zidova je oko 60 cm. Iznad sjeverozapadnog zida je drveni mahfil do koga se stiže uskim i strmim drvenim stepenicama. Oslanjao se na drvene stobove i bio ograđen drvenom ogradom sa prednje strane uz nešto produženo mjesto za mujezina.

Mihrab džamije bio je posve jednostavan i visok 3 metra. Desno od njega je drveni minber. Budući da je drvo bilo dominantan materijal, pod i strop džamije bili su također od drveta. Unutrašnji zidovi džamije bili su obojeni različitim bojama i mozaicima.

Povjerenstvo za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine je u oktobru 2003. godine proglasilo džamiju u Lizopercima sa obližnjim mektebom i mezarjem nacionalnim spomenikom naše zemlje. Obnova džamije od tada je pod direktnim nadzorom državnih institucija i postepeno se privodi kraju. Tako je ova džamija danas pokrivena kamenim pločama i kada bude završena, predstavljaće pravo remek djelo moderne arhitekture urađeno u klasičnom stilu.